www.tunnis.nl

www.openluchtspeloploo.com

Deel 5 (slot) van een 5-delige serie in de aanloop naar het openluchtspel
‘In de schaduw van de rômfabriek’, dat in september acht keer wordt opgevoerd
bij de voormalige zuivelfabriek aan Den Hoek in Sint Anthonis.

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Bevrijding met een dikke rouwrand

Het was een koele herfstdag waarbij zonnige perioden werden afgewisseld met
een druilerig buitje, maandag 25 september 1944. Toch hadden de inwoners van de
buurschap Sambeek-Hoek het gevoel dat het een stralende dag was toen ze vanuit
Oploo het aanzwellende geluid van de kilometers lange colonne geallieerde
gevechtsvoertuigen hoorden. Uitbundig toegejuicht door de bewoners passeerden
de troepen rond 17.00 uur de buurtschap, om verder te trekken naar Sint Anthonis.
Door cigarettes en repen chocolate uit te delen en te ruilen tegen fruit,
maakten de Tommy’s snel vrienden onder de bevolking. De ‘Hoekers’ waren vrij,
vrij, vrij… Zelfs de onderduikers waren uit hun schuilplaats gekropen.
Niemand kon op dat glorieuze moment bevroeden dat het een bevrijding zou worden
met een dikke rouwrand. Want nauwelijks waren de Engelsen Sint Anthonis
binnengereden of hun gezagvoerder David Silvertop en officier Or sneuvelden.
De terugtrekkende Duitsers maakten handig gebruik van de consternatie. Ze
hergroepeerden zich bij Overloon en begonnen de bevrijders te bestoken met
geschut. De Engelsen plaatsten op de lijn Twist-Oploo-Sambeek-Hoek-Sint Anthonis
tientallen tanks en veldgeschut om de Moffen te verdrijven. Dagenlang werd er
over en weer hevig geschoten, zonder dat er echt terreinwinst werd geboekt.
Ook niet toen de Amerikanen kwamen helpen. “Vee dood, huizen beschadigd,
gewonden, ’s nachts blijft alles in kelders”, schrijft Hent Jans in zijn
dagboek. In Sambeek-Hoek voltrekt zich een waar drama, wanneer Nella Hoogstraten
tijdens het melken getroffen wordt door een Duitse granaat en aan haar
verwondingen overlijdt. Zo wordt in de buurtschap een dikke rouwrand getekend
rond de bevrijding. Het wordt allemaal breed uitgelicht tijdens het openluchtspel.
Als Overloon op 14 oktober eindelijk wordt bevrijd, keert de rust weer.
De regio is bevrijd van het Duitse juk, maar grote delen van Nederland moeten
nog maanden wachten op de bevrijding. Pas op 5 mei 1945 geef de vijand zich over.

Dit is deel 5 van de 5-delige serie in de aanloop naar het openluchtspel
‘In de schaduw van de rômfabriek’, dat in september acht keer wordt opgevoerd
bij de voormalige zuivelfabriek aan Den Hoek in Sint Anthonis.
Zie ook www.openluchtspeloploo.com



Vanaf 25 september 1944 verschijnen de Tommy’s overal in de regio.
(foto: collectie Christ Warnar)

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Deel 4 van een 5-delige serie

De boerderij van de familie Teunissen

SINT ANTHONIS- De boerderij van de familie Teunissen
Het was voor die tijd een riante boerderij, de hoeve waar Jan en Koosje Teunissen
bij hun trouwen in 1931 hun boerenbedrijf begonnen. De boerderij aan Den Hoek 17,
die de ouders van Koosje in 1908 hadden laten bouwen, was op het oog verder
onbeduidend. Op het oog… want in feite was hier in de jaren 1943 en 1944 de
geheime ontmoetingsplaats van verzetsleiders. Dat dit adres was gekozen, had
alles te maken met het militaire verleden van Jan Teunissen. De leiders van het
verzet kenden hem als betrouwbare en discrete landgenoot. In het openluchtspel
wordt duidelijk dat Jan en zijn vrouw net even wat meer moed hadden dan veel landgenoten.
In 1944 woonden de 39-jarige Jan en zijn eveneens 39-jarige Koosje hier met
8 kinderen (na de oorlog werden nog 2 kinderen geboren), terwijl Koosjes moeder
Bertha (73) in 1943 ook bij dit gezin inwoonde. Als veel collega-boeren had Jan
een gemengd bedrijf met koeien, varkens, kippen en akkerbouw. Door Sommers,
toen 15 jaar jong, werkte in die jaren als meid bij de familie.
In de boerderij gaven Jan en Koosje niet alleen onderduikers onderdak, het was
ook een stil bolwerk van de ondergrondse ofwel het verzet. Op wisselende tijden
verzamelden zich hier in de ‘goei kamer’ eerst ‘Careltje’ (Carel Ninaber van Eijben)
en later zijn opvolger ‘Peter Zuid’ (Jan Borghouts), de hoogste verzetsleider
voor de drie zuidelijke provincies, maar ook gemeentelijke verzetsmensen als de
paters Jan van Rijsbergen en Leo Goossens en de militair geschoolde Frans Balvers.
De groep regelde schuiladressen voor onderduikers en vluchtelingen. Voor deze
onderduikers werden distributiebonnen geronseld en toen de bezetter in 1944 zijn
ware gezicht als onderdrukker liet zien, werden onder leiding van Peter Zuid
sabotageacties op touw gezet en zelfs verraders geliquideerd. Voor hun moed en
opoffering ontvingen Jan en Koosje Teunissen postuum na de oorlog postuum het
Verzetsherdenkingskruis.

Dit is deel 4 van een 5-delige serie in de aanloop naar het openluchtspel
‘In de schaduw van de rômfabriek’, dat in september acht keer wordt opgevoerd
bij de voormalige zuivelfabriek aan Den Hoek in Sint Anthonis.

Zie ook www.openluchtspeloploo.com





++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Deel 3 van een 5-delige serie

Coöperatieve zuivelfabriek De Eendracht

SINT ANTHONIS - De coöperatieve zuivelfabriek De Eendracht, in de volksmond
rômfabriek genoemd, werd in 1907 opgericht en in gebruik genomen. De fabriek
verwerkte melk van aangesloten boeren uit de vijf kerkdorpen van de
gemeente Oploo c.a. en die uit De Rips. Ten tijde van de Tweede Wereldoorlog
was roomboter het hoofdproduct.
De oprichting en vooral de vestigingsplek van de römfabriek had de nodige
voeten in de aarde, want Sint Anthonis en Oploo streden om de eer. Uiteindelijk
werd gebouwd halverwege de beide dorpen. De uit Friesland afkomstige
Herman Miedema, die in Sint Anthonis trouwde met Anne-Marie Schik, werd als
directeur aangesteld. Voor hem en zijn gezin werd bij de fabriek aan
Den Hoek 10 een bedrijfswoning gebouwd.
Tijdens de oorlog draaide de rômfabriek heel lang door, want de Duitse bezetter
liet het begaan. Wel maakten de Moffen die het immense zoeklicht op het
Rondveld bemanden, gebruik van de douches van de vijf medewerkers van de fabriek.
In september 1944, toen de geallieerden snel oprukten vanuit België, werd de
sfeer grimmiger. Duitsers vluchtten en stalen ook in de Sambeekse Hoek fietsen
en alles wat reed. Toen de bevrijders op 25 september de buurtschap passeerden,
was de feestvreugde groot. De hoerastemming bleek echter voorbarig.
Een fanatieke groep Duitsers, die zich had verschanst bij Overloon,
beschoot de ook in de buurtschap opgestelde geallieerden.
Terwijl enkele gezinnen kozen voor evacuatie naar veiliger oorden, bleven
anderen manmoedig en plichtsgetrouw op de eigen boerderij. Op initiatief
van NCB-voorvrouw Marie van Hoenselaar, Jan Teunissen en directeur Miedema
lieten tientallen buurtbewoners zich naar de kelder van de fabriek dirigeren.
Het bleek een veilig onderkomen, want toen er ruim twee weken later een einde
kwam aan de beschietingen, konden alle aanwezigen levend de schuilplaats verlaten.

Dit is deel 3 van een 5-delige serie in de aanloop naar het openluchtspel
‘In de schaduw van de rômfabriek’, dat in september acht keer wordt opgevoerd
bij de voormalige zuivelfabriek aan Den Hoek in Sint Anthonis.

Zie ook www.openluchtspeloploo.com



Kort na de Tweede Wereldoorlog telde de rômfabriek vijf medewerkers:
Thij van de Steeg (staand), Pètje Wientjes (midden). Voor v.l.n.r.
Bert Reijnen, Harrie Wientjes en Victor Miedema (zoon van de directeur).

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Deel 2 van een 5-delige serie

Winkel, bakkerij en café Jan Hendriks

SINT ANTHONIS - Een sprekende foto, gemaakt in 1940, is het laatste complete
portret van het gezin van middenstander Jan Hendriks, want binnen één jaar na dat
fotomoment overleed zijn echtgenote Jaan Hendriks-Hermens. Met hulp van zijn drie
vlijtige dochters kon hij de kruidenierswinkel, bakkerij en café toch voortzetten.
Voor de Sambeekse Hoek was de zaak aan Den Hoek 11 die Jan Hendriks in 1912
kocht van de familie Schiks ongetwijfeld het centrum van de buurtschap.
Niet alleen konden de bewoners hier brood en kruidenierswaren kopen, maar hier
werden ook de laatste nieuwtjes uitgewisseld. De vrouwen buurten in het
knusse winkeltje, de mannen zochten het ernaast gelegen café op. “Ik ga naar
Jan Hendriks”, was een gevleugelde uitspraak in de buurtschap. In het café werd
door buurtbewoners gekaart (rikken), maar het was ook de vaste vergaderplaats
van het bestuur van de ernaast gelegen zuivelfabriek De Eendracht, het Veefonds
en andere boerenorganisaties. Logisch dat deze zaak en zijn bewoners in september
prominent aanwezig zijn in het openluchtspel ‘In de schaduw van de rômfabriek’.
Jan Hendriks, die zelf brood bakte, was bij het overlijden van Jaan op 57-jarige
leeftijd weduwnaar geworden. Zijn vlotte dochters Nolda, Miet en Nella, die in
1944 respectievelijk 31, 27 en 24 jaar oud waren, hadden de taken verdeeld.
Miet en Nella bedienden de klanten in de winkel en in het café en Nolda bezorgde
het brood en deed de huishouding. En als het nodig was, sprongen ze elkaar bij.
In 1944, toen de oorlog ook aan Den Hoek op zijn hevigst was, werden de
kruidenierswaren schaars. “Alles is op de bon”, zei de bevolking over het
landelijke systeem van distributiebonnen. Suiker, koffie en tabak waren alleen
op rantsoen te krijgen, maar voor brood klopten de buurtbewoners nooit tevergeefs
aan bij Jan Hendriks. Met hard werken en zuinigheid wist het gezin zich door de
oorlog te slepen.

Dit is deel 2 van een 5-delige serie in de aanloop naar het openluchtspel
‘In de schaduw van de rômfabriek’, dat in september acht keer wordt opgevoerd
bij de voormalige zuivelfabriek aan Den Hoek in Sint Anthonis.
Zie ook www.openluchtspeloploo.com



Een zondagse foto van het gezin van middenstander Hendriks in 1940.
Zittend Jan en Jaan Hendriks-Hermens, staand v.l.n.r. hun dochters Miet, Nella en Nolda.

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Deel 1 van een 5-delige serie

De Sambeeksche Hoek in de bezettingstijd

SINT ANTHONIS - De Sambeeksche Hoek was een aparte enclave tussen Sint Anthonis
en Oploo. Net als de Twist en Stevensbeek maakte de buurtschap tot mei 1942
deel uit van de gemeente Sambeek. Toen die gemeente werd opgeheven, viel de
buurtschap plotseling onder de gemeente Oploo c.a., welke met heel Nederland
vanaf mei 1940 onder Duits bewind stond.
Veel last hadden de ‘hoekers’ in de beginjaren van de oorlog niet van de Moffen,
zoals de Duitsers in de volksmond werden genoemd. Af en toe passeerde een
voertuig of motor, maar verder hadden ze er weinig te zoeken. Boerinnen deden
hun boodschappen bij buurtwinkel Jan Hendriks, mannen hadden in het nevengelegen
café hun wekelijkse rikavond. De trots van de buurtschap was de rômfabriek,
waar melk van de boeren uit de omstreken werd verwerkt tot roomboter.
Spannend werd het in 1943, toen geallieerde bommenwerpers over denderden om
vanuit Engeland Duitse doelen te bestoken. Hitler liet een luchtverdedigingslinie
inrichten, met radars en zoeklichten. Via een radioverbinding werden
jachtvliegtuigen aangestuurd om de bombers vroegtijdig neer te halen.
Omdat de Sambeeksche Hoek ook in deze verdedigingsband lag, verrees in de herfst
van 1943 aan het Rondveld een Feldpost met zoeklicht en afweergeschut, in de
volksmond al snel ‘Moffenhuisje’ genoemd. Een doeltreffend ‘tegenwapen’ van de
Engelsen tegen de radars (reepjes zilverpapier uitstrooien vanuit vliegtuigen)
maakte de Duitse luchtafweer waardeloos en de posten werden ontmanteld.
De luchtaanvallen en een groeiende tegenwerking van de bevolking maakte de
bezetter steeds onzekerder. De milde koers kantelde naar meedogenloosheid.
Radio’s moesten worden ingeleverd, er werd er een avondklok ingesteld
(‘Sperrstunde’), woningen en voertuigen moesten worden verduisterd.
Voedsel en andere goederen werden schaarser, ook in de winkelschappen van
Jan Hendriks. De bittere Duitse koers bleek ook in Sint Anthonis dé
voedingsbodem voor de organisatie van verzet.

Dit is deel 1 van een 5-delige serie in de aanloop naar het openluchtspel
‘In de schaduw van de rômfabriek’, dat in september acht keer opgevoerd bij de
voormalige zuivelfabriek aan Den Hoek in Sint Anthonis.
Zie ook www.openluchtspeloploo.com


Een Duits zoeklicht met bedienend personeel zoals dat tussen eind 1943 en
medio 1944 stond opgesteld bij het ‘Moffenhuisje’ aan het Rondveld.

Klik hier voor o.a. foto's


Vitale senioren praten over de oorlog en het openluchtspel

Op 3 mei waren Thea Sonnemans, Annie Vloet en Henk van Schijndel
te gast in de ‘koffiekamer’ van de rômfabriek. De drie maakten
de Tweede Wereldoorlog als kind mee en weten dat ze zichzelf
terug zullen zien als personage in het openluchtspel.
'In de schaduw van de rômfabriek'.(8x uitverkocht)

Mooi als je reageert in het  Gastenboek